Durowy add 11

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – 5 – 11, czyli 0 – 4 – 7 – 17 półtonów, jeśli undecyma zostaje oktawę wyżej. Bez septymy i bez nony jest to trójdźwięk z jednym dodanym dźwiękiem, który dawna teoria uznałaby za zakazany.

Różnicą wobec Csus4 jest właśnie tercja: tam zostaje zastąpiona, tutaj pozostaje. Dlatego add 11 brzmi wieloznacznie, a nie otwarcie — dwa dźwięki spierają się o to samo zadanie.

Rejestr decyduje o wszystkim

Z dźwiękiem f tuż nad e akord brzmi zamulenie i większość uszu słyszy błąd. Z f oktawę wyżej tarcie zamienia się w blask.

Dlatego udaje się na gitarze z pustymi strunami, a zawodzi na fortepianie w średnim rejestrze. Instrument nie zmienia teorii, ale całkowicie zmienia wynik.

Jak się go gra

Na gitarze x33010 daje c, f, g, c i e — z dźwiękiem e na najwyższej strunie, daleko od f. To ta odległość czyni akord grywalnym.

Gitarzyści dochodzą do niego zwykle przypadkiem, trzymając pustą strunę przy zmianie pozycji. Spora część brzmienia czystej gitary z pogłosem bierze się z takich nieplanowanych akordów.

Gdzie się pojawia

W fakturach gitarowych i w nakładkach klawiszowych szukających wieloznaczności. W tabulaturach jest rzadki: pisze się sus4 albo zwykły trójdźwięk, a pustą strunę zostawia grającemu.

Gdy jednak zostanie zapisany, chodzi niemal zawsze o transkrypcję konkretnego nagrania. Warto posłuchać, zanim ustali się układ, bo ten sam symbol bywa bardzo różnym brzmieniem.

Jak z nim postępować w zapisie

Skoro wszystko zależy od rejestru, sam symbol niewiele mówi. W materiale, który ma zabrzmieć konkretnie, lepiej dopisać układ albo wprost wskazać, na której strunie ma leżeć undecyma.

W tabulaturze do gry z pamięci wystarczy zwykły trójdźwięk. Pusta struna dołoży resztę, a grający i tak zdecyduje słuchem.

Często zadawane pytania