Durowy add #11

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – 5 – #11, czyli 0 – 4 – 7 – 18 półtonów. Undecyma podwyższona stoi o cały ton nad tercją zamiast o półton, i to właśnie czyni akord możliwym.

Bez septymy i bez nony jest to najoszczędniejsza wersja barwy lidyjskiej. Mówi tylko tyle, że kwarta tonacji jest podwyższona, i nic ponadto.

Jak się go gra

Na gitarze x-3-2-0-x-2 daje c, e, g i fis. Dźwięk alterowany trafia na najwyższą strunę, daleko od tercji: tam właśnie powinien być.

Na fortepianie pryma i tercja zostają w lewej, kwinta i undecyma podwyższona w prawej. Zejście dźwięku alterowanego obok tercji daje ostrość zamiast blasku.

Gdzie się pojawia

W fakturach gitarowych i aranżacjach szukających barwy lidyjskiej bez septymy. Bez septymy nie ma ani funkcji dominantowej, ani jasnego spoczynku — jest sam rozmach.

Częsty w muzyce instrumentalnej i filmowej. W polskich tabulaturach tę samą barwę zapisuje się zwykle jako Cmaj7#11, pełniejszą o septymę wielką.

Jak powstaje bez planu

Na gitarze undecyma podwyższona pojawia się często z pustej struny, która została przy zmianie pozycji. Grający słyszy wynik i przyjmuje go, zanim dowie się, że istnieje na to symbol.

To zresztą droga wielu brzmień tego instrumentu: ręka znajduje, ucho przyjmuje, teoria nazywa później. Zapisany symbol jest krokiem ostatnim, a nie pierwszym.

Przy improwizacji

Nad akordem pasuje skala lidyjska, a dźwięk podwyższony nie jest w niej przejściem, lecz celem. Traktowanie go jak ozdobnika oznacza rezygnację z barwy, dla której akord został wybrany.

Bez septymy pozostaje przy tym otwarte, czy harmonia spoczywa, czy idzie dalej — melodia może zasugerować jedno i drugie.

Często zadawane pytania