Undecyma dominantowa

Konflikt undecymy z tercją

Dźwięki f i e dzieli półton, gdy tylko f zostanie przeniesione oktawę wyżej. To tarcie nie barwi, lecz kasuje tercję, i ucho przestaje słyszeć akord jako durowy.

Stąd rozwiązanie powszechne: usuwa się tercję. Zostają c, f, g, b i d, czyli dokładnie nona dominantowa z zawieszeniem — i to właśnie słychać, gdy ktoś gra C11.

Jak się go gra

Na gitarze x3333x daje c, f, b i d: cztery palce w jednym progu. To jeden z najwygodniejszych chwytów instrumentu, co tłumaczy popularność brzmienia we współczesnym akompaniamencie.

Na fortepianie aranżerzy myślą o nim jako o trójdźwięku nad obcym basem: prawa ręka na B, lewa na c. To samo brzmienie przy znacznie mniejszym wysiłku.

Kiedy tercja zostaje

Jest jeden przypadek, w którym tercja i undecyma współistnieją: gdy undecyma jest podwyższona, czyli w C7(#11). O półton wyżej przestaje przeszkadzać dźwiękowi e i staje się najjaśniejszym dźwiękiem akordu.

Dlatego zapis starannie rozróżnia C11 i C7(#11). Pierwszy jest akordem zawieszenia, drugi dominantą alterowaną, i nie zastępują się nawzajem.

Gdzie się go słyszy

W kadencjach opóźniających przybycie: C11, potem C7, potem F. To zwrot z języka fortepianu rozrywkowego i pisania na sekcję dętą; zawieszenie trwa takt, a tercja wchodzi w następnym.

W wyszukiwaniach zapis c11 tonie wśród numerów sprzętu, jak większość oznaczeń z literą i cyframi. W tabulaturach do szybkiego czytania lepiej pisać sus.

Jak to zapisać czytelnie

W tabulaturach przeznaczonych do szybkiego czytania lepiej pisać C9sus4 niż C11. Pierwszy zapis mówi wprost, że tercji nie ma, drugi zostawia grającemu zagadkę, którą i tak rozwiąże tak samo.

Zapis B/C jest trzecią możliwością i najkrótszą dla klawiszowca. Wszystkie trzy opisują to samo brzmienie, a wybór zależy od tego, kto będzie czytał.

Często zadawane pytania