Tercdecyma dominantowa

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – 5 – b7 – 9 – 13, bez undecymy. W praktyce gra się wycinek: pryma, tercja, septyma i tercdecyma wystarczają, i to ten wycinek słychać niemal na każdym nagraniu.

Między tercdecymą a septymą leży kwinta czysta, a ta wewnętrzna konsonansowość nie pozwala dużemu akordowi zabrzmieć przeciążenie.

Jak się go gra

Na gitarze x-3-2-3-5-5 daje c, e, b, e i a. Tercdecyma trafia na pierwszą strunę: niżej ucho myli ją z prymą następnego akordu.

Na fortepianie standardowy układ ma w prawej ręce tylko trzy dźwięki — tercję, septymę i tercdecymę — podczas gdy lewa trzyma prymę. Mniej dźwięków, więcej wyrazistości: to reguła każdego akompaniamentu.

Funkcja

Pozostaje dominantą: tryton między tercją a septymą jest na miejscu, a akord ciągnie o kwintę w dół. Tercdecyma czyni go jedynie bardziej eleganckim, nie zmieniając kierunku.

Dlatego zamiana jest swobodna wszędzie tam, gdzie tabulatura pisze C7. Jedyny warunek: melodia nie może obstawać przy dźwięku as, który wymagałby wersji alterowanej.

W bluesie i w aranżacji

W bluesie akord tercdecymowy jest typowym brzmieniem sekcji dętej, a wrażenie spoczynku, które daje, pozwala harmonii stać na dominancie przez wiele taktów.

W piosence pełni tę samą rolę barwy: dwa takty C13 przed F brzmią miękcej niż suchy C7. Różnica jest na papierze niewielka, a w uchu natychmiastowa.

Bas i tercdecyma

Tercdecyma leży o sekstę wielką nad prymą, czyli dokładnie tam, gdzie w następnym akordzie często stoi pryma. Dlatego jej miejsce jest w głosie najwyższym: nisko ucho myli ją z nadchodzącym stopniem.

W sekcji dętej powierza się ją regularnie najwyższemu instrumentowi. To nie kwestia gustu, lecz czytelności całego układu.

Często zadawane pytania