Tercdecyma dominantowa #11

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – 5 – b7 – 9 – #11 – 13: siedem dźwięków, czyli cała skala lidyjska dominantowa spiętrzona tercjami. Żadnego nie trzeba unikać i żaden nie jest alterowany w ścisłym sensie.

Ponieważ siedem dźwięków nie mieści się w pięciu palcach, każde wykonanie jest wyborem. Niezbędne są tercja, septyma oraz oba dźwięki barwy — undecyma podwyższona i tercdecyma.

Jak się go gra

Na gitarze trzeba wybrać: albo tercdecyma, albo undecyma podwyższona, rzadko obie. Zwyczajowo zostawia się #11 w akompaniamencie, a tercdecymę oddaje melodii.

Na fortepianie w prawej ręce stoją e, b, d i fis, a a dochodzi na szczycie, jeśli dłoń sięga. Pryma zostaje w lewej albo u basu.

Gdzie się pojawia

W aranżacjach na big band i sekcję dętą oraz w muzyce instrumentalnej, która przejęła ten słownik. To brzmienie czterech dętych na dominancie, która się nie rozwiązuje.

Także w fortepianie solo, gdzie akord rozkłada się na obie ręce i trzyma pedałem. Poza tymi kontekstami pojawia się niemal zawsze skrócony.

Dlaczego nie brzmi napięcie

Bo nic nie jest alterowane: to rozszerzenia. Dźwięki barwy należą do skali akordu, a wynikiem jest rozmach zamiast pilności.

To praktyczna różnica między rozszerzaniem a alterowaniem. C13#11 jest wielki, C7alt jest napięty: stoją na tym samym stopniu i działają przeciwnie.

Wersje skrócone

Na jeden instrument zostają cztery dźwięki: tercja, septyma, undecyma podwyższona i tercdecyma. Prymę i kwintę bierze bas, a nona odpada.

To nie jest wybór z konieczności — właśnie te dźwięki odróżniają akord od każdej innej dominanty, a odpada to, co nie niesie informacji.

Często zadawane pytania