Nona dominantowa

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – 5 – b7 – 9, czyli 0 – 4 – 7 – 10 – 14 półtonów. Nona to sekunda oktawę wyżej, a odległość ma znaczenie: przy prymie dźwięk by bił, oktawę wyżej tylko barwi.

Kwinta odpada pierwsza, gdy brakuje palców, i nikt za nią nie tęskni. Pryma, tercja, septyma i nona wystarczają, by akord był rozpoznawalny.

Jak się go gra

Na gitarze najczęstszy chwyt to x32333: c, e, b, d — bez kwinty. Wychodzi przy krótkim barré i przenosi się po całym gryfie.

Na fortepianie zwykły podział to pryma w lewej i blok tercja–septyma–nona w prawej. Nona na szczycie sprawia, że akord brzmi elegancko; niżej, przy tercji, tylko go pogrubia.

Do czego służy

Do tego samego co akord septymowy dominantowy — ciągnie o kwintę w dół — tylko łagodniej. G9 rozwiązane na C brzmi mniej ostro niż G7, dlatego w jazzie i bossa novie goła dominanta niemal zniknęła.

Może też stać w miejscu, bez rozwiązania, jako akord kołysania: dwa takty C9 ze spokojnym rytmem utrzymają cały wstęp. Napięcie jest, ale tempo zamienia je w barwę.

Rodzina akordów nonowych

C9 otwiera szereg: dalsze piętrzenie tercji prowadzi do undecymy i tercdecymy. Nona to stopień, na którym akord brzmi jeszcze konsonansowo; od undecymy potrzebne są alteracje, żeby nic nie zderzało się z tercją.

Alterując samą nonę, otrzymuje się dominanty napięte: C7(b9), ciemną i spokrewnioną ze zmniejszonym, oraz C7(#9), szorstką i wywodzącą się z bluesa. Nona wielka jest środkiem między nimi.

Nona wielka i obniżona

Nona wielka prowadzi ku rozwiązaniu durowemu, obniżona ku molowemu. To reguła, która oszczędza namysłu w środku utworu i sprawdza się w większości przypadków.

Wyjątków dostarczają blues i jazz, gdzie nona obniżona staje także przed akordem durowym. Brzmi wtedy świadomie dramatycznie — i właśnie po to się ją wybiera.

Często zadawane pytania