Nona dominantowa b5

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – b5 – b7 – 9, czyli 0 – 4 – 6 – 10 – 14 półtonów. Kwinta zmniejszona zastępuje czystą, a nona pozostaje naturalna — jedyne nienaruszone napięcie akordu.

Ges i fis to ten sam klawisz. Dlatego C9(b5) i C9(#11) bez kwinty brzmią identycznie, a rozróżnia je tylko pytanie, czy kwinta czysta powinna tam być.

Jak się go gra

Na gitarze x32332 służy obu zapisom: c, e, b, d i fis. Instrument nie rozróżnia, a rozróżnienie zostaje na papierze.

Na fortepianie da się je pokazać: z kwintą czystą to C9(#11), bez niej C9(b5). W pisaniu na dęte ten wybór słychać i zwykle jest zapisany wprost.

Kiedy ten zapis jest właściwy

Gdy obniżona kwinta jest zastąpieniem, a nie dodaniem — typowo w kontekście skali całotonowej, w której kwinta czysta nie istnieje.

Jeśli kontekst jest lidyjski dominantowy, z dostępną kwintą czystą, właściwym zapisem jest C9(#11). Napisanie b5 nakazuje wtedy usunąć dźwięk, który harmonia sama oferuje.

Gdzie się pojawia

W pisaniu na dęte i w partiach fortepianu muzyki instrumentalnej, na dominantach przejścia. W tabulaturach piosenek jest rzadkością, a wtedy jest transkrypcją konkretnego układu.

Obowiązuje ogólna reguła dźwięków alterowanych: rozstrzyga melodia. Jeśli głos śpiewa kwintę czystą, ten zapis jest błędny z założenia.

Dla piszących aranżacje

Wybór między b5 a #11 należy rozstrzygnąć w zapisie, a nie zostawiać wykonawcy, bo decyduje o obecności kwinty czystej. W układzie czterogłosowym różnicę słychać.

W tabulaturze gitarowej rozróżnienie nie ma skutków. Kto pisze na oba składy, notuje wersję zamierzoną w partyturze i pozwala gitarze upraszczać.

Często zadawane pytania