Nona dominantowa #11

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – 5 – b7 – 9 – #11. Nona naturalna i undecyma podwyższona współistnieją bez tarcia, dlatego akord zalicza się do dominant rozszerzonych, a nie alterowanych.

Odpowiadająca skala to lidyjska dominantowa, czwarty stopień gamy molowej melodycznej. Improwizacja jest tu wygodna: nie ma dźwięku, którego trzeba by unikać.

Jak się go gra

Na gitarze x32332 daje c, e, b, d i fis, bez kwinty. Figura jest zwarta i służy zarówno akompaniamentowi, jak i blokom aranżacyjnym.

Na fortepianie tercja i septyma idą nisko, a napięcia wysoko. Undecyma podwyższona musi stać nad tercją, inaczej akord traci klarowność.

Gdzie stoi

Na dominancie zastępczej — tej odległej o tryton od spodziewanej — i na akordzie obniżonego siódmego stopnia, częstym w piosence autorskiej. W obu wypadkach dźwięk podwyższony daje sama tonacja.

Także na dominantach stojących przez kilka taktów, gdy rozwiązanie nie przychodzi. Brak pilności zgadza się z brakiem celu w takim fragmencie.

Różnica wobec dominant alterowanych

W dominantach alterowanych nona i kwinta są zmienione i akord wibruje. Tutaj nona jest naturalna, a wynik jest szeroki zamiast napiętego — bardziej krajobraz niż pchnięcie.

Rozróżnienie ma znaczenie przy wyborze: C7alt przed toniką tworzy dramat, C9(#11) w tym samym miejscu tworzy rozmach. To dwie przeciwne decyzje estetyczne na tym samym stopniu.

Przy solowaniu

Skala lidyjska dominantowa pasuje w całości i nie zawiera dźwięku, którego trzeba unikać. To odróżnia ten akord od dominant alterowanych, nad którymi każdą linię trzeba prowadzić uważnie.

W praktyce oznacza swobodę: skalę można przebiec w górę i w dół bez dźwięku stojącego w poprzek akordu — rzadkość przy brzmieniu z sześciu składników.

Często zadawane pytania