Nona wielka

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – 5 – 7 – 9, czyli 0 – 4 – 7 – 11 – 14 półtonów. Cztery dźwięki ułożone w tercjach i nona nad nimi, czyli ta sama sekunda oktawę wyżej.

Gra się go prawie zawsze bez kwinty, a często i bez prymy, którą i tak podaje bas. To, co zostaje — e, h i d — wystarcza uchu, i właśnie ta oszczędność pozwala gęstej harmonii brzmieć przejrzyście.

Septyma i nona chodzą w parze

W praktyce septyma wielka nie chodzi sama: tam, gdzie tabulatura pisze Cmaj7, grający dokłada d niemal bez namysłu, a nagranie brzmi jak Cmaj9.

Dla czytającego śpiewnik oznacza to, że zapis jest ostrożny, a wykonanie poszerzone. Zagranie dokładnie tego, co napisano, daje brzmienie sztywniejsze niż na płycie — i nie jest to błąd tego, kto zapisywał.

Jak się go gra

Na gitarze x32430 daje c, e, h, d, e. W wyższych tonacjach używa się wariantu z barré na ósmym progu, a w obu nona zostaje na górze, czyli tam, gdzie powinna być.

Na fortepianie lewa ręka trzyma prymę, a prawa układa e, h i d. Zsunięcie d w dół, obok c, zabija barwę i zostawia tarcie: nona potrzebuje odległości od prymy.

Gdzie stoi

Na stopniach spoczynku tonacji durowej, czyli pierwszym i czwartym. W C-dur Cmaj9 i Fmaj9 są poszerzoną toniką i subdominantą, i często następują po sobie bez żadnej kadencji między nimi.

To także akord otwarcia i zamknięcia aranżacji. Nie mając trytonu, nie męczy przez cztery takty — to jego gitara arpeguje, dopóki milczy głos.

Kiedy nony nie dokładać

Jeżeli melodia trzyma się dźwięku, który wypadłby o półton od nony, lepiej zostać przy septymie wielkiej. Nona jest barwą, a nie obowiązkiem, i ustępuje linii wokalnej bez straty dla funkcji.

Podobnie w gęstej aranżacji: gdy nonę biorą już smyczki albo dęte, dokładanie jej w akompaniamencie tylko zamula rejestr. Instrument, który wchodzi później, dopowiada, a nie powtarza.

Często zadawane pytania