Undecyma molowa

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – b3 – 5 – b7 – 9 – 11, czyli 0 – 3 – 7 – 10 – 14 – 17 półtonów. Sześć dźwięków, z których kwinta odpada pierwsza, a nona zwykle zostaje, nawet gdy symbol jej nie wymienia.

To akord najbardziej przypominający skalę zagraną naraz. Wszystkie dźwięki należą do trybu doryckiego albo eolskiego, a ucho odbiera raczej obszar brzmieniowy niż akord.

Jak się go gra

Na gitarze x31331 daje c, es, b, d i f. Krótkie barré obejmuje prawie wszystko, a chwyt przenosi się bez zmian.

Na fortepianie wielu aranżerów gra po prostu B-dur prawą ręką i c lewą: trójdźwięk durowy nad basem o cały ton niżej daje ten sam zbiór. To najkrótsza droga do brzmienia.

Piętrzenie kwartami

Dźwięki akordu molowego z undecymą można ułożyć kwartami zamiast tercjami, i tak gra je fortepian modalny: cztery kwarty nad basem c brzmią jak Cm11, a żadna tercja nie wysuwa się na plan pierwszy.

Ten układ znany jest jako akord So What i ma w tym katalogu osobne miejsce. Związek jest dosłowny: zmiana basu zamienia jedno w drugie.

Gdzie się pojawia

W statycznych płaszczyznach modalnych, nad akordem molowym trwającym osiem albo szesnaście taktów. Undecyma daje powtórzeniu rozmach i nie pozwala mu zabrzmieć pusto.

Także jako poszerzony drugi stopień przed dominantą. Cm11, po którym idzie F7, to bardziej otwarte połączenie II–V, częste w partiach fortepianu i niemal nieobecne w tabulaturach gitarowych, które wolą pisać Cm7.

Przy improwizacji

Nad akordem molowym z undecymą pasuje tryb dorycki, a gdy tonacja tego nie pozwala — eolski. Sama undecyma jest dźwiękiem spoczynku, a nie przejściem: wolno ją przetrzymać, co nad akordem durowym byłoby wykluczone.

Dzięki temu akord nadaje się pod długie solówki. Skala nie zawiera dźwięku, którego trzeba unikać, więc linia może się swobodnie poruszać.

Często zadawane pytania