Sus b9 (shell)

Dźwięki i budowa

Wzór to 0 – 1 – 5 półtonów. Sekunda schodzi o półton od prymy, a kwarta staje nad nią.

Ta obniżona sekunda jest znakiem trybu frygijskiego. Żaden inny tryb nie łączy jej z kwartą czystą, więc trzy dźwięki wystarczą, by ustalić, gdzie jesteśmy.

Jak się go gra

Na gitarze x-3-x-x-2-1 daje c, des i f, z dwoma wysokimi dźwiękami blisko siebie. Akord jest krótki i służy raczej za gest niż za podkład.

Na fortepianie lepiej postawić obniżoną sekundę wyraźnie nad prymą, żeby półton barwił, a nie bił. Przyklejony do dołu przejmuje całe brzmienie.

Kadencja frygijska

Kadencja charakteryzująca ten tryb schodzi stopniami do toniki — w a-moll ciąg Am, G, F, E — i stanowi podstawę całych gatunków w muzyce tradycji iberyjskiej.

W polskim repertuarze brzmienie to jest rzadkie i przychodzi głównie przez gitarę oraz repertuar śródziemnomorski. Ucho zna je zwykle wcześniej niż nazwę trybu.

Dlaczego trzy dźwięki wystarczą

Bo usuwa się to, co niczego nie rozstrzyga. Kwinta nie niesie informacji o trybie, tercja ustaliłaby dur albo moll — a właśnie tego trzeba uniknąć.

Zostaje najmniejszy zbiór dźwięków, który czyni tryb frygijski jednoznacznym. To myśl stojąca za tym układem i powód jego obecności w katalogu mimo braku wyszukiwań.

Brzmienia pokrewne

Dołożenie kwinty daje pełny akord frygijski, a dołożenie tercji wielkiej — dominantę z noną obniżoną, jaką słychać w kadencji andaluzyjskiej.

Postać trzydźwiękowa stoi między nimi. Ustala tryb, nie deklarując funkcji, i tylko dlatego w ogóle się ją zapisuje.

Często zadawane pytania