Czytanie notacji
Jak czytać nuty na gitarę
Muzykę gitarową zapisuje się na dwa sposoby. Tabulatura pokazuje strunę i próg, ale milczy o czasie trwania. Nuty pokazują wysokość i rytm, ale milczą o palcach. Grający czytają jedno i drugie, bo każdy zapis mówi to, o czym drugi milczy.
Ta strona jest częścią przewodnika po czytaniu nut.
Dźwięki na gryfie gitary
Struny puste, od najgrubszej do najcieńszej, to e a d g h e, a każdy próg podnosi o pół tonu. ⚠️ W polskim nazewnictwie druga struna to h, nie b — b oznacza dźwięk obniżony, jak w notacji niemieckiej. Kto korzysta z tabel angielskich, musi tę różnicę uwzględnić.
Dwa skróty oszczędzają miesiące wkuwania. Piąty próg jednej struny brzmi jak następna struna pusta, z wyjątkiem przejścia z g na h, gdzie jest to próg czwarty. A oznaczenia progów 3, 5, 7, 9 i 12 są takie same na każdej gitarze, więc pozycję znajduje się dotykiem, a nie licząc od siodełka.
Jak czytać tabulaturę gitarową
Tabulatura ma sześć linii, po jednej na strunę, a linia górna to struna najcieńsza, nie najniższa. Cyfra na linii oznacza próg: 0 to struna pusta, 3 na drugiej linii to trzeci próg struny h. Cyfry ustawione w słupku gra się razem jako akord, cyfry obok siebie po kolei.
Czego tabulatura nie mówi, to długość dźwięków. Część wydań dodaje laski nad cyframi, większość nie, i dlatego tabulatura sprawdza się przy utworach już słyszanych. Litery między cyframi niosą technikę: h to młoteczek, p to ściągnięcie, / i \ to zjazdy, b to podciągnięcie, ~ to wibrato.
Nuty gitarowe w kluczu wiolinowym
Muzykę gitarową zapisuje się w kluczu wiolinowym, a brzmi ona oktawę niżej niż zapis. Partia gitary i partia fortepianu wyglądające tak samo na papierze nie pokrywają się w uchu: gitara jest tą niższą. Część wydań drukuje małą ósemkę pod kluczem, żeby to powiedzieć wprost.
Odczytanie wysokości to na gitarze dopiero połowa pracy, bo ten sam dźwięk leży w kilku miejscach. Razkreślne c znajdziemy na pierwszym progu struny h, na piątym progu struny g i na dziesiątym progu struny d. Oznaczenia pozycji i palcowanie mówią, które z nich wybrać.
Tabulatura czy nuty — od czego zacząć
Tabulaturę czyta się od razu i wystarcza przy znanym utworze. Nuty są potrzebne, gdy gra się muzykę nigdy niesłyszaną, gdy rytm musi być dokładny i gdy trzeba zgrać się z innymi instrumentami. Jedno nie zastępuje drugiego.
Kolejność, która działa: najpierw tabulatura, żeby zagrać coś jeszcze w tym tygodniu; potem rytm, odczytywany z pięciolinii wydrukowanej powyżej; na końcu nazwy dźwięków na gryfie, żeby pięciolinia przestała być tłumaczeniem. Wiele wydań drukuje oba systemy razem właśnie po to.
Diagramy akordów
Nad pięciolinią często stoją nazwy akordów z małymi kratkami: sześć kresek pionowych to struny, poziome to progi, kropki to palce. To diagramy akordów, trzeci system zapisu, przeznaczony do akompaniamentu, a nie do melodii.
W śpiewniku melodia idzie po pięciolinii, diagramy stoją nad nią, tekst pod spodem. Trzy warstwy czyta się razem: śpiewający pilnuje pięciolinii, akompaniujący diagramów, a obaj zostają w tym samym takcie.
Co dalej
Czytać szybko i czytać w ogóle to dwie różne umiejętności — pierwszej dotyczy czytanie a vista. A jeśli potrzebny jest chwyt, a nie zapis nut, pokaże go od razu tabela akordów.
Częste pytania
Zobaczyć pięciolinię i gryf naraz
Otwórz studio, zapisz frazę na pięciolinii i zobacz, gdzie trafia na gryfie. Połączenie obu widoków idzie szybciej niż uczenie się każdego z osobna.