Nauka nut: klucz wiolinowy i basowy na gitarze i fortepianie

Klucz mówi, która linia odpowiada której nucie. Klucz wiolinowy owija pętlę wokół linii g, klucz basowy stawia dwie kropki po bokach linii f. ⚠️ W polskim nazewnictwie H to dźwięk, który po angielsku zapisuje się jako B, a nasze B to angielskie B♭ — o tym warto pamiętać przy nutach z zagranicznych wydań.

Kształt nuty mówi o długości, nie o wysokości. Cała, półnuta, ćwierćnuta, ósemka — każda trwa o połowę krócej. Kropka dodaje połowę wartości, a każdej nucie odpowiada pauza tej samej długości: ciszę zapisuje się równie starannie jak dźwięk.

Dwie cyfry na początku pięciolinii: górna liczy miary w takcie, dolna mówi, która wartość przypada na jedną miarę. W metrum 4/4 liczymy raz-dwa-trzy-cztery na ćwierćnuty, w 3/4 takt staje się walcem. Zmień dolną cyfrę, a ta sama melodia pójdzie innym krokiem.

Krzyżyk podwyższa nutę o półton, bemol obniża, kasownik znosi jedno i drugie. Postawione zaraz za kluczem obowiązują przez cały utwór — to znaki przykluczowe, po nich tonację widać od razu. Które i w jakiej kolejności, rozstrzyga koło kwintowe.

Nuty fortepianowe biegną na dwóch pięcioliniach spiętych klamrą: u góry klucz wiolinowy dla prawej ręki, u dołu basowy dla lewej. Między nimi leży c razkreślne — jedna linia dodana pod górną pięciolinią i jedna nad dolną. Znajdź ten dźwięk na klawiaturze poniżej, a reszta ułoży się wokół niego.

Tabulatura mówi, gdzie położyć palce; nuty mówią, czym jest ta muzyka. Od tabulatury zaczyna się szybciej, ale milczy o rytmie i tonacji; nuty zajmują więcej czasu i podróżują dalej — tę samą kartkę przeczyta śpiewak i pianista. Na gitarze jeden zapisany dźwięk gra się w czterech miejscach, i to właśnie pokazuje gryf poniżej.