Septyma zwiększona

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – #5 – b7, czyli 0 – 4 – 8 – 10 półtonów. Podwyższona kwinta niczego nie dokłada: zajmuje miejsce kwinty czystej i pozbawia akord punktu oparcia.

Wszystkie cztery dźwięki należą do skali całotonowej i stąd bierze się wrażenie zawieszenia. Kto improwizuje nad tym akordem, sięga najpierw po tę skalę — nie zawiera ona interwału, który by akordowi przeczył.

Jak się rozwiązuje

Dźwięk gis leży o półton pod a, czyli pod tercją f-moll, i o półtora tonu pod as. Akord rozwiązuje się więc dobrze zarówno na F-dur, jak i na f-moll, a rozstrzyga melodia.

W piosence pojawia się w takcie przed refrenem, gdzie harmonia potrzebuje dodatkowego pchnięcia. Zamiana zwykłej dominanty na tę wersję to najtańszy sposób nadania wagi przybyciu.

Jak się go gra

Na gitarze x-3-2-3-x-4 daje c, e, b i gis. Chwyt powstaje ze skróconego C7 przez podniesienie najwyższego dźwięku, dlatego bywa wariantem improwizowanym na miejscu.

Na fortepianie pryma zostaje w lewej, a w prawej stoją e, gis i b. Podwyższoną kwintę umieszcza się między tercją a septymą; powyżej brzmi jak nona obniżona następnej tonacji i myli ucho.

C7#5, C+ i C7b13

C+ to trójdźwięk zwiększony, trzy dźwięki, bez septymy. C7#5 dokłada septymę małą i staje się dominantą. C7b13 zawiera te same dźwięki co C7#5 plus kwintę czystą i jest innym odczytaniem tego samego brzmienia.

Starsze polskie śpiewniki piszą swobodnie C+7. W razie wątpliwości obowiązuje reguła: jeśli jest septyma mała, akord jest dominantowy, a znak plusa dotyczy wyłącznie kwinty.

Zapisy w polskich śpiewnikach

Poza C7#5 spotyka się C+7 oraz C7(#5) w nawiasie, a w starszych zbiorach także sam plus przy literze. Ten ostatni bywa mylący, bo dotyczy wyłącznie kwinty i nic nie mówi o septymie.

Reguła czytania jest prosta: siódemka przed znakiem znaczy dominantę z podwyższoną kwintą, sam znak przy literze — trójdźwięk zwiększony. Dwa różne akordy i jeden znak, więc warto sprawdzić, co stoi obok.

Często zadawane pytania