Akordy septymowe

Jest ich dwanaście, ale pracują cztery

Katalog wymienia dwanaście akordów septymowych, a liczba bierze się z arytmetyki: cztery trójdźwięki razy trzy wielkości septymy dają wiele kombinacji. W praktyce cztery niosą niemal wszystko — wielki durowy (Cmaj7), mały molowy (Cm7), dominantowy (C7) i półzmniejszony (Cm7♭5).

Pozostałe osiem to prawdziwe akordy o prawdziwych zastosowaniach, ale specjalistyczne. Molowy z wielką septymą należy do molowej melodycznej; zmniejszony z wielką septymą żyje w durowej harmonicznej i spotyka się go dwa razy w roku.

Jeden się rusza, reszta stoi

Tylko akord dominantowy zawiera tryton — między tercją a septymą — i tylko on domaga się pójścia dalej. C7 chce F. Cała reszta grupy to akordy spoczynku, po prostu bogatsze od trójdźwięku.

To rozróżnienie waży więcej niż jakakolwiek etykieta. Wiedząc, czy akord ma tryton, wiesz, czy jest celem, czy stopniem po drodze — a o niewiele więcej harmonia cię pyta.

Przewroty i ich nazwy

Czterodźwięk ma trzy przewroty, a polska szkoła daje im własne nazwy: kwintsekstakord, tercykwartakord i sekundakord. To nie pedanteria — każdy przewrót inaczej łączy się z toniką, a nazwa od razu mówi, który dźwięk leży w basie.

Postać zasadnicza rozwiązuje się w niepełną tonikę, kwintsekstakord w pełną, tercykwartakord prowadzi bas w górę, a sekundakord obowiązkowo doprowadza do sekstakordu toniki. Oznaczenia literowe z muzyki rozrywkowej nie mówią o tym nic.

Jak się je gra

Kształty otwarte dzieli jeden palec od akordów, które już znasz. Cmaj7 to x32000, czyli otwarte C z uniesionym palcem. Am7 to x02010, Em7 to 020000, C7 to x32310. Za każdym razem zmiana jest mniejsza niż różnica w brzmieniu.

Wyżej na gryfie ucz się ich bez kwinty. Pryma, tercja i septyma tworzą pełny akord septymowy; kwinta dodaje ciężaru i żadnej informacji, a rezygnacja z niej zwalnia rękę na rozszerzenia.

Skąd biorą się w tonacji

Ułóż septymę na każdym stopniu gamy durowej, a kolejność jest stała: maj7 na I i IV, m7 na ii, iii i vi, dominantowy na V, półzmniejszony na vii. Każdy akord septymowy muzyki tonalnej jest jednym z nich, dopóki ktoś go świadomie nie alteruje.

Para, na której stoi jazz, to ii–V–I: Dm7, G7, Cmaj7 w C-dur. To ta sama kadencja, którą harmonia klasyczna nazywa subdominantą, dominantą i toniką, zapisana czterema dźwiękami zamiast trzech.

Często zadawane pytania