Zwiększony z septymą wielką

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – #5 – 7, czyli 0 – 4 – 8 – 11 półtonów. Kwinta zwiększona leży o półton pod sekstą, a septyma wielka o półton pod oktawą: cały akord zbudowany jest z dźwięków, które prawie dotarły gdzie indziej.

Trytonu nie ma, więc nie ciągnie jak dominanta. Jego niepokój bierze się z braku kwinty czystej, a nie z napięcia funkcyjnego — różnica, która całkowicie zmienia zastosowanie.

Skąd pochodzi

Akord zwiększony z septymą wielką stoi na trzecim stopniu gamy molowej harmonicznej, pojawia się też w melodycznej. W a-moll harmonicznej akord zbudowany na c zawiera gis — podwyższony dźwięk prowadzący tonacji — i staje się przez to Cmaj7#5.

Należy więc do materiału tonacji, a nie jest zapożyczeniem, choć uchu przywykłemu do samych kadencji durowych brzmi obco.

Jak się go gra

Na gitarze x-3-2-1-0-x daje c, e, gis i h. Chwyt jest krótki i czysty: powstaje z otwartego C przez podniesienie trzeciej struny o półton.

Na fortepianie mieści się w jednej ręce. Warto odsunąć septymę wielką, trzymając ją wysoko: obok prymy wyższej oktawy daje uderzenie, które zagłusza resztę.

Gdzie się pojawia

W prowadzeniu głosów w tonacji molowej, jako etap zejścia nad stojącym basem, i w muzyce filmowej szukającej zawieszenia bez dramatu. Z natury jest akordem przejścia.

W muzyce rozrywkowej trafia się raczej w aranżacjach i wstępach fortepianowych niż w tabulaturach. Gitarzysta znajduje go zwykle palcami, podnosząc jeden dźwięk akordu durowego.

Czego nie mylić

C+ oznacza trójdźwięk zwiększony bez septymy, a C+7 w starszych śpiewnikach — dominantę z podwyższoną kwintą. Cmaj7#5 to trzeci akord, z septymą wielką.

Reguła czytania mieści się w jednym zdaniu: septyma mała znaczy dominantę, septyma wielka — niestabilny akord spoczynku, a jej brak zostawia sam trójdźwięk.

Często zadawane pytania