Trójdźwięk zmniejszony
dim
0 - 3 - 6Root + minor 3rd + diminished 5th
O akordzie Trójdźwięk zmniejszony
Trójdźwięk zmniejszony składa się z dwóch tercji małych ułożonych jedna na drugiej: c, es i ges, w zapisie Cdim albo C°. W odróżnieniu od durowego i molowego nie ma kwinty czystej, a bez tego stabilnego interwału nie potrafi stać w miejscu.
Dźwięki i budowa
Wzór to 1 – b3 – b5, czyli 0 – 3 – 6 półtonów. Między prymą a kwintą zmniejszoną leży tryton — ten sam interwał, który daje niepokój akordowi dominantowemu, tyle że tutaj odsłonięty, bez niczego, co by go łagodziło.
Dwie równe tercje małe dają akord symetryczny, a symetria ma praktyczny skutek: akord brzmi podobnie w każdym przewrocie, i ucho z trudem wskazuje, który z trzech dźwięków jest prymą.
Siódmy stopień
W tonacji durowej trójdźwięk zmniejszony zajmuje wyłącznie siódmy stopień: h–d–f w C-dur. Zbudowany jest na dźwięku prowadzącym, a jego funkcja jest funkcją dominanty bez prymy — G7 pozbawione dźwięku g to dokładnie ten akord.
Dlatego niemal nigdy nie bywa celem. Tam, gdzie zapisują go tabulatury, bas idzie zwykle chromatycznie, a akord jest przystankiem między dwoma stopniami.
Jak się rozwiązuje
Dźwięk prowadzący dąży w górę, ku prymie, a kwinta zmniejszona w dół. W h–d–f znaczy to: h do c, f do e. Kiedy oba głosy dojdą, kadencja jest domknięta.
Pozostawienie akordu bez rozwiązania daje natomiast zawieszenie. Muzyka filmowa i nowoczesny akompaniament korzystają właśnie z tego, i w obu wypadkach jest to świadome odejście od reguły.
Jak się go gra
Na gitarze skrócony chwyt xx1212 daje trzy dźwięki. W praktyce większość gra wersję czterodźwiękową, C°7, bo leży wygodniej pod palcami i w kontekście brzmi niemal tak samo.
Na fortepianie wystarczą trzy dźwięki w prawej ręce, podczas gdy lewa prowadzi bas. To właśnie ruch basu zdradza funkcję: trójdźwięk zmniejszony stoi prawie zawsze między dwoma akordami, których prymy dzieli cały ton.
Trzy akordy, których nie wolno mylić
Trójdźwięk zmniejszony ma trzy dźwięki. Z septymą zmniejszoną powstaje C°7; z septymą małą — Cm7(b5), czyli akord półzmniejszony.
Polskie nazwy rozróżniają te stany precyzyjniej niż symbole: zmniejszony, półzmniejszony i septymowy zmniejszony to trzy różne brzmienia o trzech różnych zadaniach. Pomylić je znaczy postawić akord przejściowy tam, gdzie potrzebna jest kadencja, albo odwrotnie.
Często zadawane pytania
Jakie dźwięki tworzą trójdźwięk zmniejszony na c?
C, es i ges — dwie tercje małe jedna na drugiej, z trytonem między skrajnymi.
Na którym stopniu stoi w tonacji durowej?
Na siódmym. W C-dur jest to h–d–f, czyli akord dominantowy bez prymy.
Czym różni się od Cm7(b5)?
Półzmniejszony ma dodatkowo septymę małą. Sam trójdźwięk ma trzy dźwięki i najczęściej służy za przejście.