Septyma zmniejszona

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – b3 – b5 – bb7, czyli 0 – 3 – 6 – 9 półtonów. Ostatni dźwięk poprawnie zapisuje się jako septyma zmniejszona — na c byłoby to heses — choć wszyscy czytają go i grają jako a.

W środku są dwa skrzyżowane trytony i ani jednego dźwięku spoczynku. To nasycenie napięciem sprawia, że akord zawsze brzmi jak droga, a nigdy jak cel.

Są tylko trzy

Ponieważ wszystkie interwały są równe, każdy przewrót jest znowu akordem septymowym zmniejszonym z tych samych dźwięków: C°7, Es°7, Ges°7 i A°7 to jeden zbiór. W całej muzyce zostają więc trzy różne akordy tego typu.

Dla gitarzysty jest to rzadka wygoda: jeden chwyt, przesuwany co trzy progi, daje ten sam akord. Transpozycja sprowadza się tutaj do przesunięcia ręki.

Dominanta bez prymy

Najczęstsza funkcja to dominanta wtrącona bez prymy: C°7 zawiera te same dźwięki co A7 z obniżoną noną, tyle że bez dźwięku a, i prowadzi odpowiednio do d-moll. Symetria sprawia, że dotyczy to czterech kierunków naraz.

Właśnie to czyni go tak użytecznym i zarazem tak nieokreślonym. Może stać niemal wszędzie, więc samo jego brzmienie nie mówi, dokąd zmierza muzyka — rozstrzyga dopiero następny akord.

Jako przejście chromatyczne

Drugie częste zastosowanie łączy dwa sąsiednie stopnie: C, Cis°7, Dm. Bas wznosi się półtonami, harmonia zyskuje stopień pośredni i nikt nie opuszcza tonacji.

Zwrot ten przechodzi przez piosenkę, operetkę i jazz. Jest tak rozpowszechniony, że dziś brzmi bardziej jak epoka niż jak technika, więc warto go dawkować: jeden na część działa, trzy pod rząd zacierają tonację.

Jak się go gra

Na gitarze standardowy chwyt to x3424x, powtarzalny co trzy progi. Na fortepianie cztery dźwięki mieszczą się wygodnie w jednej ręce, co czyni z akordu tani środek dojścia.

Warto go opanować wcześnie: zastępuje dowolną dominantę stojącą przed akordem molowym, a podmiana pozostaje niezauważona, bo zmienia się tylko najniższy dźwięk.

Często zadawane pytania