Septyma dominantowa b5

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – b5 – b7, czyli 0 – 4 – 6 – 10 półtonów. Poza trytonem między tercją a septymą jest drugi, między prymą a kwintą zmniejszoną; oba się krzyżują, i z tego nasycenia bierze się brzmienie zawieszone.

Wszystkie cztery dźwięki należą do skali całotonowej. Kto improwizuje, zaczyna właśnie od niej, i to pierwsza rzecz, jakiej uczy się wobec tego akordu.

Akord jest własnym zamiennikiem

C, e, ges i b to dokładnie dźwięki Fis7(b5) w innej kolejności. Substytucja trytonowa — zamiana dominanty na tę odległą o trzy całe tony — odbywa się tutaj bez zmiany choćby jednego dźwięku.

W praktyce ten sam chwyt gitarowy obsługuje dwa akordy o bardzo odległych prymach, a o tym, który słychać, decyduje bas. Niewiele akordów daje taką oszczędność.

Jak się go gra

Na gitarze x-3-2-3-x-2 daje c, e, b i fis, czyli enharmoniczny odpowiednik ges. Kwinty czystej tu nie ma, więc chwyt pozostaje szczupły.

Na fortepianie tercja i septyma idą do prawej ręki, a kwinta zmniejszona nad nie. Umieszczona pod tercją czyni akord mętnym i trudniejszym do odczytania dla akompaniującego.

Kiedy go używać

Przed dowolnym akordem o kwintę niżej, zamiast zwykłej dominanty, gdy potrzeba więcej napięcia, ale nie aż akordu w pełni alterowanego. Warunkiem jest, by melodia nie stała na kwincie czystej.

W polskich tabulaturach zapisuje się go rzadko: pisze się C7, a kto chce kwinty obniżonej, dokłada ją sam. W pisaniu na dęte jest natomiast notowany.

W swingu i w bluesie

W starszych aranżacjach swingowych zastępuje zwykłą dominantę na końcu zwrotu i brzmi tam jak epoka. Powodem jest skala całotonowa, częsta w tej muzyce jako środek kolorystyczny.

W bluesie natomiast jest rzadki: dominanta niesie tam raczej nonę albo tercdecymę, a kwinta obniżona należy bardziej do melodii niż do akordu.

Często zadawane pytania