Septyma dominantowa bez kwinty

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – b7, czyli 0 – 4 – 10 półtonów. Tryton między tercją a septymą pozostaje nietknięty, a to on sam czyni dominantę dominantą.

Trzy dźwięki wystarczą, a miejsce zostaje. Kto chce, dokłada nonę albo tercdecymę — i tak właśnie budują się czterodźwiękowe układy jazzu.

Dlaczego kwinta jest zbędna

Bo niczego nie odróżnia. Każda dominanta ma kwintę czystą, więc jej usłyszenie nie mówi, który akord brzmi; tercja i septyma natychmiast określają funkcję i tonację.

Reguła dotyczy całej rodziny: w akordach od pięciu dźwięków wzwyż kwinta odpada pierwsza. Ten akord jedynie nazywa praktykę, którą i tak stosuje się wszędzie.

Jak się go gra

Na gitarze x-3-2-3-x-x daje dokładnie te trzy dźwięki. Na fortepianie lewa ręka trzyma prymę, a prawa gra tylko e i b — układ dwugłosowy, podstawa akompaniamentu jazzowego.

Jeśli w składzie jest bas, może odpaść i pryma. Zostają dwa dźwięki, goły tryton, a akord pozostaje rozpoznawalny, bo prymę podaje basista.

Gdzie się to zapisuje

W aranżacjach, w których piszący chce dokładnie tych trzech dźwięków, zwykle po to, by uniknąć podwojeń z innymi głosami. W tabulaturach pisze się C7, a pominięcie zostawia się grającemu.

Zapis z omit5 oznacza więc partyturę, a nie zeszyt z akordami. Dla akompaniamentu nic się nie zmienia: praktyka była taka i wcześniej.

W duecie i w małym składzie

Jeśli gra bas, może odpaść także pryma. Zostają dwa dźwięki, goły tryton, a całość pozostaje jednoznaczna, bo stopień wskazuje basista.

Dla gitarzysty oznacza to granie dwóch strun zamiast sześciu. Brzmi to z początku jak za mało, a w brzmieniu zespołu jest niemal zawsze dokładnie tyle, ile trzeba.

Często zadawane pytania