Septyma dominantowa #11

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – 5 – b7 – #11, czyli 0 – 4 – 7 – 10 – 18 półtonów. Undecyma podwyższona współistnieje z tercją wielką, bo dzieli je cały ton; czysta, o półton, nie mogłaby.

Odpowiadająca skala to lidyjska dominantowa, czwarty stopień gamy molowej melodycznej: durowa z podwyższoną kwartą i septymą małą. Nie zawiera dźwięku, którego trzeba by unikać.

Różnica wobec C7(b5)

Oba zapisy niosą ten sam dźwięk alterowany pod innymi nazwami: fis i ges brzmią tak samo. Różnicą jest kwinta czysta — C7(#11) ją zachowuje, C7(b5) zastępuje.

Na gitarze różnica niemal zawsze znika, bo kwinta odpada pierwsza. W pisaniu na dęte, przy dostatecznej liczbie głosów, słychać ją i notuje się ją świadomie.

Gdzie stoi

Na dominantach, które nie rozwiązują się o kwintę: na akordzie obniżonego siódmego stopnia, na dominancie zastępczej, na akordzie zapożyczonym, który zaraz wraca.

To ta barwa odróżnia dominantę współczesną od bluesowej, która woli nonę albo tercdecymę. Kto wybiera między nimi, wybiera między dwiema tradycjami.

Jak się go gra

Na gitarze zostawia się kwintę i gra c, e, b oraz fis: x-3-2-3-x-2. Zachowanie kwinty wymaga zmiany pozycji i poświęcenia innego dźwięku.

Na fortepianie fis idzie nad tercję i najlepiej na sam szczyt. Między tercją a kwintą słychać je jako kwintę zmniejszoną i odczytanie się przewraca.

W pisaniu na dęte

Przy dostatecznej liczbie głosów kwinta czysta i undecyma podwyższona brzmią jednocześnie, a akord uzyskuje pełną barwę. To brzmienie kojarzone ze współczesnymi aranżacjami.

Na gitarze i fortepianie zostaje zwykle wersja skrócona. Kto chce pełni, potrzebuje więcej niż jednego instrumentu — inaczej niż przy większości akordów tego katalogu.

Często zadawane pytania