Septyma dominantowa #9

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – 5 – b7 – #9, czyli 0 – 4 – 7 – 10 – 15 półtonów. Dis jest enharmonicznym odpowiednikiem es: akord ma w istocie obie tercje naraz.

Zapis z krzyżykiem nie jest kaprysem. Es kazałoby czytać akord jako molowy; dis zapisuje to, czym akord jest — dominantą z podwyższoną noną — i zachowuje czytelność skali, która mu towarzyszy.

Jak się go gra

Na gitarze klasyczny chwyt to x3234x, z prymą na piątej strunie i noną podwyższoną na drugiej. Kwinta znika bez żalu: akord niosą tercja, septyma i alterowana nona.

Na fortepianie rozmieszczenie decyduje o wszystkim. Nona podwyższona musi stać wyraźnie nad tercją wielką; w tym samym rejestrze zderzenie półtonowe brzmi jak niezręczność, a nie jak barwa.

Skąd to brzmienie

Połączenie pochodzi z bluesa, gdzie melodia bez przerwy używa tercji małej nad akordami durowymi. Akord jedynie to zapisuje: harmonizuje dźwięk, który wokalista i tak śpiewał nad zwykłą dominantą.

Do Polski trafił przez rocka i muzykę soulową, a tabulatury notują go rzadko, bo częściej się upraszcza, niż transkrybuje. Słychać go jednak wszędzie.

Funkcja i rodzina

Jak każda dominanta ciągnie ku F. Nona podwyższona zwiększa napięcie, nie zmieniając kierunku, a rozwiązanie brzmi bardziej dramatycznie niż przy zwykłej dominancie.

Należy do czterech dominant z jedną alteracją, obok C7(b9), C7(#5) i C7(b5). Jest z nich najbardziej szorstka, bo tarcie leży tuż przy tercji. Może też stać w miejscu na riffie, bez zamiaru rozwiązania.

Często zadawane pytania