Septyma półzmniejszona
m7b5
0 - 3 - 6 - 10Diminished triad + minor 7th
O akordzie Septyma półzmniejszona
Akord półzmniejszony to trójdźwięk zmniejszony z septymą małą: c, es, ges i b, w zapisie Cm7(b5). Nazwa bierze się z porównania — w akordzie septymowym zmniejszonym także septyma jest zmniejszona, tutaj jest mała, a ten jeden półton całkowicie zmienia zadanie akordu.
Dźwięki i budowa
Wzór to 1 – b3 – b5 – b7, czyli 0 – 3 – 6 – 10 półtonów. Tryton między prymą a kwintą zmniejszoną domaga się ciągu dalszego; septyma mała, w odróżnieniu od zmniejszonej, daje trochę powietrza.
Te same cztery dźwięki z es w basie dają Esm6. Jak zwykle najniższy dźwięk ustala nazwę, a wraz z nią funkcję.
Drugi stopień w tonacji molowej
Drugi stopień tonacji molowej jest domem akordu półzmniejszonego. W tonacji molowej na drugim stopniu stoi akord półzmniejszony, a pełna kadencja w c-moll brzmi Dm7(b5), G7(b9), Cm. Kto rozpozna tę parę, wie, że idziemy do molla, zanim jeszcze zabrzmi tonika.
Na siódmym stopniu tonacji durowej ten sam układ pełni funkcję dominanty bez prymy — h–d–f–a w C-dur. Dwie role, jeden akord, a rozróżnia je stopień, na którym stoi.
Jak się go gra
Na gitarze standardowy chwyt to x3434x, z prymą na piątej strunie. Akord nie potrzebuje podwojeń i brzmi czysto przy krótkim barré.
Na fortepianie pryma zostaje w lewej ręce, a tercja, kwinta zmniejszona i septyma w prawej. Kwinta zmniejszona nad tercją ułatwia połączenie z następującą dominantą, bo schodzi półtonem na jej tercję.
Trzy stopnie tej samej drabiny
Cm7 ma kwintę czystą i niczego nie żąda. Cm7(b5) obniża ją i zyskuje tryton. C°7 obniża jeszcze septymę i jest nasycony napięciem.
Polskie nazwy trzymają te trzy stany osobno lepiej niż symbole: molowy z septymą, półzmniejszony, septymowy zmniejszony. Pomylenie ich to postawienie akordu przejściowego tam, gdzie potrzebna jest kadencja.
Często zadawane pytania
Jakie dźwięki ma Cm7(b5)?
C, es, ges i b. Na gitarze x3434x.
Czym różni się od akordu septymowego zmniejszonego?
Ostatnim dźwiękiem. Półzmniejszony ma septymę małą, zmniejszony obniża ją o kolejny półton.
Gdzie występuje najczęściej?
Na drugim stopniu tonacji molowej, otwierając kadencję Dm7(b5) – G7(b9) – Cm.