Septyma wielka b5

Dźwięki i budowa

Wzór to 1 – 3 – b5 – 7, czyli 0 – 4 – 6 – 11 półtonów. Kwinta zmniejszona jest enharmonicznym odpowiednikiem undecymy zwiększonej, a ucho ich nie rozróżnia: rozróżnia je tylko zapis.

Bez kwinty czystej akord traci środek i zyskuje unoszenie właściwe trybowi lidyjskiemu. Septyma wielka na szczycie zarazem pozwala czytać go jako akord spoczynku.

Kiedy zapis jest właściwy

Wtedy, gdy kwinty czystej rzeczywiście nie ma: w układach czterodźwiękowych na gitarę albo fortepian, gdzie mieszczą się tylko pryma, tercja, dźwięk alterowany i septyma.

Jeśli kontekst jest w pełni lidyjski, z dostępną kwintą czystą, właściwym zapisem jest Cmaj7#11, bo opisuje dodanie, a nie zastąpienie. Na papierze oba nie są wymienne, choć w uchu brzmią podobnie.

Jak się go gra

Na gitarze x-3-2-4-x-2 daje c, e, h i fis — ten sam chwyt, który służy Cmaj7#11, bo instrument i tak pomija kwintę.

Na fortepianie różnicę da się pokazać: z kwintą czystą to #11, bez niej b5. W zapisanych aranżacjach ten wybór się notuje i słychać.

Gdzie się pojawia

W muzyce instrumentalnej i w zapisach piętrzących cztery dźwięki na akord. W nutach na gitarę jazzową to reguła, a nie wyjątek.

W śpiewnikach jest rzadki: barwę lidyjską zapisuje się jako #11, i ta forma się przyjęła.

W nutach na gitarę jazzową

Układy czterodźwiękowe są tam regułą, bo cztery struny brzmią równo, a prymę i tak podaje bas. Właśnie w takich zapisach oznaczenie b5 ma sens: kwinty czystej rzeczywiście nie ma.

Dla gitarzysty wniosek jest prosty: czytając Cmaj7(b5), bierze te same cztery dźwięki co przy Cmaj7#11 i niczego nie musi usuwać. Zapis opisuje tu chwyt, a nie tylko teorię.

Często zadawane pytania