Wartości nut: ile trwa każda nuta

Każda wartość jest o połowę krótsza od poprzedniej. W metrum 4/4 cała nuta wypełnia takt, półnuta trwa dwie miary, ćwierćnuta jedną, ósemka pół miary, a szesnastka ćwierć. Kształt nuty zdradza jej wartość: pusta główka bez laski to cała nuta, pusta z laską to półnuta, wypełniona z laską to ćwierćnuta, a każda chorągiewka lub belka dzieli wartość na pół.

Dlatego liczenie działa tak samo w każdym utworze. Kto wie, że cztery szesnastki mieszczą się w jednej ćwierćnucie, przeczyta nieznany takt bez rachunków — belki grupują nuty według miar za niego.

Pauza to odmierzona cisza i każdej wartości odpowiada własny znak. Pauza całonutowa wisi pod czwartą linią, półnutowa leży na trzeciej, ćwierćnutowa ma charakterystyczny zygzak, a pauzy ósemkowe i szesnastkowe dostają chorągiewki tak samo jak ich nuty.

Początkujący przegrywają pauzy albo skracają je za wcześnie. Liczenie pauzy na głos, tymi samymi liczbami co nuty o tej samej długości, poprawia nawyk szybciej niż jakakolwiek uwaga o uważnym patrzeniu w nuty.

Samo dzielenie na pół nigdy nie da trzech miar, więc notacja ma dwa sposoby. Kropka przy nucie dodaje połowę jej własnej wartości: półnuta z kropką trwa trzy miary, ćwierćnuta z kropką półtorej. Łuk przedłużający łączy dwie nuty tej samej wysokości w jeden dłuższy dźwięk i może przekroczyć kreskę taktową, czego kropka nie potrafi.

Ćwierćnuta z kropką i ósemka to najczęstszy rytm muzyki popularnej. Kto usłyszy go jako jeden gest, a nie dwa osobne liczenia, otwiera sobie sporą część repertuaru.

Wartości są względne, nie bezwzględne. W 4/4 ćwierćnuta to jedna miara, w 6/8 miarą jest ćwierćnuta z kropką, a liczy się w ósemkach. Dolna liczba metrum nazywa właśnie tę wartość, która dostaje miarę, więc ta sama zapisana nuta znaczy co innego w różnych metrach.

Tempo to osobna sprawa. Ćwierćnuta przy 60 uderzeniach na minutę trwa sekundę, przy 120 pół sekundy. Zapis ustala proporcje między dźwiękami, a oznaczenie tempa decyduje, jak szybko te proporcje przebiegają.

Liczenie na głos przenosi wartości do ciała, zamiast zostawiać je w głowie. Raz-i-dwa-i dla ósemek, raz-e-i-e dla szesnastek, a sylaby mają iść równo, kiedy ręka gra.

Zaklaszcz frazę, zanim ją zagrasz. Rytm czytany po cichu zwykle wydłuża długie wartości i pędzi na krótkich, a ta sama fraza raz zaklaskana wychodzi na instrumencie poprawnie.