Eolski #4

Jeden dźwięk różnicy wobec molowej naturalnej

Skala eolska jest molową naturalną i od c daje c, d, es, f, g, as, b. Podniesienie kwarty do fis tworzy omawiany modus i niczego więcej nie rusza, więc tercja mała, seksta mała i septyma mała zostają na miejscu.

Skoro rusza się jeden stopień, najkrócej dojść do brzmienia z układu już znanego. Pentatonika molowa albo molowa naturalna z kwartą przesuniętą o próg wyżej daje efekt natychmiast, a fis staje się dźwiękiem oparcia, nie przejściowym.

Sekunda zwiększona tuż nad toniką

Między tercją małą a kwartą zwiększoną leżą trzy półtony, od es do fis: sekunda zwiększona, którą dziedziczy każdy modus tej rodziny. Położona tak nisko barwi nawet krótkie frazy, bo melodia niemal nie musi oddalać się od toniki, żeby na nią trafić.

W pozostałych modusach rodziny ten interwał kryje się wysoko i odzywa dopiero powyżej kwinty. Tutaj pojawia się w obrębie pierwszych trzech dźwięków i dlatego skalę rozpoznaje się od razu.

Akord, na którym skala się opiera

Układając tercje, otrzymujemy c, es, g, b, czyli zwykły akord molowy septymowy. Modus dokłada nad nim undecymę zwiększoną i tercdecymę małą, więc fis oraz as pozostają barwami na akordzie Cm7.

Fis tworzy z toniką tryton i stąd bierze się charakter: akord molowy z trytonem nad pryma brzmi bardziej napięcie niż zwykły moll, a przy tym molem pozostaje.

Dwie skale zwane węgierskimi

Podręczniki rozdają nazwy węgierska i cygańska kilku różnym skalom, a temu modusowi przypadają obie. Rozróżnianie po nazwie zawodzi, rozróżnianie po dźwiękach nie: eolska #4 to c, d, es, fis, g, as, b, z septymą małą.

Molowa węgierska, nazywana też cygańską molową, to c, d, es, fis, g, as, h — identyczna poza septymą wielką — i należy do rodziny skali podwójnie harmonicznej. Rozstrzyga jeden dźwięk, ten ostatni.

Wobec doryckiej #4

Skala dorycka #4 również stawia tryton nad tercją małą: c, d, es, fis, g, a, b. Dzieli je wyłącznie szósty stopień, a wobec as, i w nim mieści się cała różnica nastroju.

Wybór między nimi sprowadza się do seksty. Nad nieruchomym akordem molowym seksta wielka doryckiej #4 brzmi jaśniej, a seksta mała tego modusu leży pół tonu nad kwintą i ciągnie w dół.

Częste pytania