Lidyjski zwiększony dominantowy

Akord dominantowy z obiema alteracjami nad nim

Układając tercje od toniki, otrzymujemy c, e, gis, b: akord septymowy dominantowy z kwintą zwiększoną, C7♯5. Modus wyróżnia się resztą materiału — nona wielka, undecyma zwiększona i tercdecyma wielka są dostępne równocześnie.

Kwinta zwiększona i tercdecyma leżą od siebie o pół tonu, gis wobec a, i właśnie ta para stanowi brzmienie modusu. W układzie skupionym ocierają się o siebie; gdy a znajdzie się na górze, a gis pod spodem, akord brzmi jak zwykła dominanta alterowana o niezwykle jasnej górze.

Dwie skale dają C7♯5, a rozstrzyga kwarta

Miksolidyjska zwiększona, modus neapolitańskiej molowej, tworzy ten sam akord z c, d, e, f, gis, a, b. Sześć z jej siedmiu dźwięków pokrywa się z tutejszymi, a cała różnica tkwi w czwartym stopniu: tam f czyste, tutaj fis.

Ten jeden stopień zmienia to, na czym linia może się oprzeć. Miksolidyjska zwiększona daje kwartę czystą, działającą jak opóźnienie nad tercją; tutaj kwarta jest podwyższona, pełni rolę barwy i nigdzie nie ciągnie w dół. Wybór między nimi to wybór undecymy czystej albo zwiększonej.

Wobec lidyjskiej dominantowej

Skala lidyjska dominantowa jest krewnym znacznie częstszym: c, d, e, fis, g, a, b. Dzieli je wyłącznie kwinta, g wobec gis, a wszystko inne mają wspólne: tercję wielką, kwartę zwiększoną, sekstę wielką i septymę małą.

Podniesienie tej kwinty odbiera akordowi podłogę. Lidyjska dominantowa opiera się na kwincie czystej i brzmi stabilnie, choć jej kwarta zwiększona lśni; pół tonu wyżej akord traci oparcie, i po to właśnie sięga się po ten modus.

Skala całotonowa z dołożoną sekstą

Po usunięciu dźwięku a zostają c, d, e, fis, gis oraz b: sześć wysokości w odległości całego tonu, czyli skala całotonowa. Każdy modus rodziny neapolitańskiej durowej jest tą skalą powiększoną o jeden dźwięk, a tutaj dodatkowym dźwiękiem jest seksta wielka.

Wiedza o tym, który dźwięk jest dodatkowy, tłumaczy zachowanie modusu. Materiał całotonowy wnosi nieokreśloność i kwintę zwiększoną; dźwięk a jako jedyny łamie wzór, więc melodia szukająca oparcia opiera się na nim, a melodia chcąca dryfować go omija.

Skąd się bierze i co mówi nazwa

Obrót neapolitańskiej durowej na trzeci stopień daje ten modus. Neapolitańska durowa od a to a, b, c, d, e, fis, gis, a te same siedem dźwięków czytane od c tworzy c, d, e, fis, gis, a, b.

Nazwa zestawia trzy słowa, ponieważ trzy rzeczy są prawdziwe naraz: kwarta jest podwyższona jak w lidyjskiej, kwinta podwyższona jak w akordzie zwiększonym, septyma mała jak w dominancie. Tak czytana etykieta opisuje, a nie zaciemnia.

Częste pytania