Orientalna

Tercja wielka nad obniżoną sekundą

Pierwsze, co chwyta ucho, to sekunda zwiększona między obniżoną sekundą a tercją wielką; dzieli ją ze skalą bizantyjską i z frygijską dominantową. To, co ją od obu oddziela, dzieje się wyżej: kwinta jest obniżona, a seksta czysta, więc górna połowa nie chce osiąść tak, jak osiadają tamte.

Kwinta zmniejszona nie jest tu dźwiękiem przejściowym, lecz stopniem skali: melodie opierają się na niej, zamiast przez nią przechodzić. Stąd wrażenie zawieszenia zamiast rozwiązania.

Jak zbudować od dowolnego dźwięku

Licząc: półton, sekunda zwiększona, półton, półton, sekunda zwiększona, półton, cały ton. Od c wychodzi c des e f ges a b, od e — e f gis a b cis d, od a — a b cis d es fis g.

Dwa z siedmiu stopni są zmienione względem miksolidyjskiego, który leży pod spodem, i myślenie o niej tak — skala dominantowa z obniżoną sekundą i kwintą zmniejszoną — kładzie ją pod palce szybciej niż zapamiętywanie siedmiu osobnych dźwięków.

Nazwa i pochodzenie

Zachodnie podręczniki prowadzą ją jako skalę orientalną, co jest etykietą dziewiętnastowieczną, a nie opisem konkretnej tradycji; część źródeł podaje ją jako piąty tryb skali podwójnie harmonicznej. Praktyka arabska zna podobne interwały w kilku maqamat, ale odpowiedniość jest przybliżona, nie ścisła.

Nazwa waży tu więcej niż zwykle: to, co materiały nazywają skalą orientalną, jest zachodnią konstrukcją złożoną z szerokiego wyobrażenia o muzyce Wschodu. Uczciwie jest posługiwać się nią jako następstwem interwałów, a nie twierdzeniem o czyjejś muzyce.

Jakie akordy leżą pod nią

Tonika to akord septymowy dominantowy z obniżoną kwintą — c e ges b od c — więc skala należy do dominant alterowanych, a nie do trójdźwięków durowych czy molowych. To praktyczne wejście: działa tam, gdzie 7♭5 już brzmi.

Poza tym akordem harmonia jest uboga, a skalę prowadzi się melodycznie nad nieruchomym basem częściej, niż się ją harmonizuje. Burdon na tonice i kwarcie to jej zwyczajowe otoczenie.

Z czym bywa mylona

Frygijska dominantowa to najbliższa sąsiadka i znacznie częściej używana: 1 b2 3 4 5 b6 b7, z kwintą czystą i obniżoną sekstą. Zamiana jednej na drugą to typowy błąd, a nad akordem różnicę słychać natychmiast.

Skala bizantyjska dzieli cztery dolne dźwięki i rozchodzi się wyżej, mając kwintę czystą i dźwięk prowadzący. Tam, gdzie ta wisi nierozwiązana, tamta zamyka.

Częste pytania