Ultrafrygijski

Czym w ogóle jest skala i czym jest ta

Skala to uporządkowany zestaw dźwięków w obrębie oktawy, a nazwa mówi zwykle, czym różni się od gamy durowej. Ultrafrygijska ma siedem dźwięków i różni się od durowej sześcioma z nich, co czyni ją jedną z najbardziej odległych pozycji tego katalogu.

Nazwa składa się z dwóch części. Frygijska wskazuje punkt wyjścia — trzeci tryb gamy durowej, najciemniejszy z siedmiu zwyczajnych. Przedrostek ultra oznacza, że pójdziemy dalej: obniżamy jeszcze kwartę i obniżamy septymę dwukrotnie.

Wszystko obniżone poza kwintą

Postawiona obok C-dur ultrafrygijska zachowuje prymę i kwintę, a obniża całą resztę: sekundę, tercję, sekstę i septymę o pół tonu każdą, a do tego kwartę. Sześć z siedmiu dźwięków leży niżej, niż stawia je gama durowa, stąd opinia najciemniejszego trybu w katalogu.

To, że kwinta przetrwała, waży więcej, niż się wydaje. Kwinta czysta nad prymą znaczy, że skala zachowuje punkt spoczynku, inaczej niż lokrycka i tryby zmniejszone. Ultrafrygijska jest niepewna w barwie, ale nie w oparciu.

Jeden dźwięk od frygijskiej b4

Frygijska b4, trzeci tryb durowej harmonicznej, to 1 ♭2 ♭3 ♭4 5 ♭6 ♭7. Ultrafrygijska odpowiada jej dźwięk po dźwięku poza septymą: tam małą, tu zmniejszoną. Jeden dźwięk, dwie rodziny, dwie różne skale macierzyste.

Ten dźwięk podmienia akord. Frygijska b4 stoi nad septymowym molowym; tercje ultrafrygijskiej dają c, es, g i heses, czyli trójdźwięk molowy z sekstą. Jeśli utwór prosi o molowy z sekstą w ciemnym fragmencie, to ta skala; jeśli o septymowy molowy, tamta.

Skąd pochodzi

Skala podwójnie harmoniczna to 1 ♭2 3 4 5 ♭6 7, durowa z obniżoną sekundą i sekstą, gdzie indziej zwana bizantyjską, arabską albo durową cygańską. Czytana od trzeciego stopnia daje ultrafrygijską, a obie sekundy zwiększone macierzystej idą razem z nią: od fes do g oraz od heses do oktawy.

Te dwa szerokie kroki w górnej połowie rozpoznaje się uchem. Schodząc od oktawy, linia opada o trzy półtony dwa razy w ciągu pięciu dźwięków, czego żaden tryb diatoniczny nie robi ani razu.

Częste pytania