Joński #5
Ta skala znana jest również pod innymi nazwami: Ionian Augmented.
2 - 2 - 1 - 3 - 1 - 2 - 1O skali Joński #5
Skala jońska #5 to 1 2 3 4 ♯5 6 7 — trzeci tryb gamy molowej harmonicznej, nazywany też jońską zwiększoną. Od c są to c, d, e, f, gis, a, h: gama durowa, w której podniesiona o półton jest wyłącznie kwinta. Trójdźwięk toniki przestaje być durowy i staje się zwiększony, i wokół tego kręci się cała reszta.
Gama durowa z kwintą zwiększoną
Joński to dawna nazwa gamy durowej: 1 2 3 4 5 6 7. Podnieś stopień piąty, a trójdźwięk toniki będzie się składał z dwóch tercji wielkich zamiast wielkiej i małej. Od c: c–e–gis.
Trójdźwięk zwiększony nie ma położenia spoczynkowego. Dzieli oktawę na trzy równe części, brzmi tak samo we wszystkich przewrotach i przez to nie daje się jednoznacznie przypisać do prymy. To właśnie zawieszenie jest brzmieniem tej skali, choć sześć z siedmiu jej dźwięków pochodzi ze zwykłego dur.
Z septymą wielką na wierzchu powstaje akord durowy z septymą wielką i kwintą zwiększoną. Pojawia się regularnie w jazzowych balladach i w muzyce filmowej, prawie zawsze przejściowo między dwoma stabilniejszymi akordami: utrzymuje ruch otwartym, zamiast go zamknąć.
Trzeci tryb gamy molowej harmonicznej
Na trzecim stopniu gamy a-moll harmonicznej powstaje C-dur z podwyższoną kwintą: c, e, gis, h. Przyczyną jest gis, które wnosi gama molowa harmoniczna; ta sama alteracja, która czyni dominantę E-durową, czyni zwiększonym akord trzeciego stopnia.
To jest cały związek, i on wyjaśnia, dlaczego tryb figuruje w katalogu: nie dlatego, że się go gra, lecz dlatego, że obrót gamy molowej harmonicznej daje siedem trybów, a ten jest trzeci. Nad tym akordem w a-moll gra się gamę a-moll harmoniczną i tryb wychodzi bez zamiaru.
Zostaje jedna praktyczna wskazówka: ten sam typ akordu powstaje także na trzecim stopniu gamy molowej melodycznej, tam z kwartą podwyższoną zamiast czystej. Wobec akordu durowego z septymą wielką i kwintą zwiększoną to czwarty stopień rozstrzyga, o którą z dwóch skal chodzi.
Dlaczego pomiar prawie nic tu nie pokazuje
Polskich zapytań o ten tryb praktycznie nie ma, a to, co wychodzi przy słowie skala, w większości nie dotyczy muzyki: skala liniowa, skala mapy, przeliczanie skali, zadania szkolne o skali. Muzyczna część zostaje resztką w tym szumie.
Nie wynika z tego dla tej strony żadne udawanie, tylko czysty krój: odpowiada, czym ten tryb jest, skąd pochodzi i jakiemu akordowi odpowiada. Nie twierdzi, że bywa często używany, bo byłoby to dowodliwie nieprawdziwe.
Kto naprawdę potrzebuje barwy trójdźwięku zwiększonego, sięga zwykle po skalę całotonową albo po skalę zwiększoną — obie są symetryczne i zbudowane właśnie do tego. Ten tryb jest wersją, która pojawia się, gdy ten sam akord powstaje wewnątrz tonacji molowej.
Częste pytania
Czym jest skala jońska #5?
To trzeci tryb gamy molowej harmonicznej, 1 2 3 4 ♯5 6 7. Od c są to c, d, e, f, gis, a, h — gama durowa z kwintą podniesioną o półton. Odpowiada akordowi durowemu z septymą wielką i kwintą zwiększoną na trzecim stopniu tonacji molowej harmonicznej.
Dlaczego brzmi niestabilnie, skoro jest prawie durowa?
Z powodu zwiększonego trójdźwięku toniki. Składa się z dwóch równych tercji, dzieli oktawę na trzy części i brzmi identycznie we wszystkich przewrotach, więc nie ma wyraźnego spoczynku, choć pozostałe dźwięki pochodzą ze zwykłego dur.
Czym różni się od trzeciego trybu gamy molowej melodycznej?
Stopniem czwartym. Trzeci tryb gamy molowej melodycznej — lidyjski zwiększony — ma kwartę podwyższoną, joński #5 czystą. Oba pasują do tego samego typu akordu, a rozstrzyga kontekst.
Powiązane skale z rodziny Molowa harmoniczna
Dowiedz się więcej z AI
Zapytaj naszego asystenta AI o progresje akordów, wskazówki do ćwiczeń i teorię skali Joński #5