Lokrycki nat2

Lokrycki z przywróconą sekundą

Tryb lokrycki to 1 ♭2 ♭3 4 ♭5 ♭6 ♭7: obniżone wszystko, co obniżyć się da, z kwintą włącznie. Przywróć sekundzie postać wielką, a z dolnej części skali znika jedno skupisko półtonów, co zmienia jej zachowanie znacznie bardziej, niż pojedynczy stopień zwykle zmienia.

Kwinta zmniejszona zostaje, więc akord toniki jest nadal półzmniejszony i nadal nie może spocząć. Zmienia się nona: lokrycki daje akordowi półzmniejszonemu nonę małą, interwał trący o prymę, którego większość grających unika. Lokrycki z sekundą wielką daje mu nonę wielką, czyli używalne rozszerzenie.

To praktyczny powód, dla którego tryb ma własne hasło, a nie jest ciekawostką. Składnik akordu, którego nie dało się użyć, staje się użyteczny, a akordy półzmniejszone pojawiają się na tyle często, że liczy się to za każdym razem.

Skala półzmniejszona

Podręczniki jazzowe nazywają ją często skalą półzmniejszoną, i ta nazwa mówi więcej niż modalna. Akordy półzmniejszone — m7♭5 — otwierają niemal każdy molowy obrót II–V–I, więc skala, która porządnie je pokrywa, wchodzi do gry bez przerwy, jakkolwiek by się nazywała.

W molowym obrocie w a-moll akordy to Hm7♭5, E7alt, Am. Nad Hm7♭5 lokrycki z sekundą wielką jest wyborem domyślnym: od h daje h, cis, d, e, f, g, a, czyli c-moll melodyczną liczoną od szóstego stopnia. Chwyt na instrumencie jest ten sam co dla całej rodziny — grać gamę molową melodyczną o tercję małą wyżej od prymy akordu.

Porównanie ze zwykłym lokryckim na tym samym akordzie słychać na jednym dźwięku. Cis siada wygodnie jako nona; c czyste stoi o półton nad prymą i się z nią bije. Większość tych, którym się wydaje, że grają nad m7♭5 lokrycki, w rzeczywistości omija ten dźwięk — czyli gra ten tryb, nie nazywając go.

Wobec lokryckiego z sekstą wielką

Akordy półzmniejszone pokrywają w tym katalogu dwa tryby, a różni je jeden stopień. Lokrycki z sekundą wielką pochodzi z gamy melodycznej i przywraca sekundę. Lokrycki z sekstą wielką pochodzi z gamy harmonicznej i przywraca zamiast niej sekstę, zostawiając sekundę małą na miejscu.

Jazz wybiera pierwszy znacznie częściej, i powód jest ten sam: drugi stopień staje się używalną noną, podczas gdy szósty to tercdecyma, a do niej ten akord rozszerza się rzadko. Drugi tryb pasuje tam, gdzie otaczająca harmonia opiera się na gamie harmonicznej, czyli gdzie następna dominanta niesie dźwięk prowadzący zamiast pełnego kompletu alteracji.

W praktyce sprowadza się to do prostego wyboru. Jeśli obrót zmierza do zwykłego akordu molowego klasyczną kadencją, gama harmoniczna i jej drugi tryb pokrywają całą sekwencję. Jeśli dominanta jest alterowana, gama melodyczna pokrywa i m7♭5, i ją samą jednym zbiorem dźwięków przesuniętym o stopień — a ten tryb jest tego początkiem.

Częste pytania