Miksolidyjski b6

Miksolidyjski z obniżoną sekstą

Miksolidyjski to 1 2 3 4 5 6 ♭7: gama durowa z obniżoną septymą, zwykła skala nad dominantą, która nigdzie szczególnie nie zmierza. Obniż jeszcze sekstę, a zmienia się akord, który skala pokrywa: obniżony szósty stopień to ♭13, więc opisuje ona teraz septymowy akord dominantowy z obniżoną tercdecymą.

Ta jedna alteracja nadaje skali kierunek, którego miksolidyjski nie ma. Tercdecyma mała leży o półton nad kwintą i opada na nią, przez co akord brzmi niedokończony inaczej. Naturalnym miejscem dla tego jest dominanta rozwiązująca się do molowej tonacji, gdzie ♭13 i tak należy do tonacji docelowej.

Nic poza tym się nie zmienia. Tercja wielka i septyma mała stoją, akord pozostaje więc dominantą, a kwarta jest czysta, czyli to jeszcze nie teren alterowany. Miksolidyjska ♭6 leży dokładnie między zwykłym brzmieniem dominantowym a alterowanym: więcej napięcia niż w miksolidyjskim, znacznie mniej niż w skali alterowanej.

O nazwie skala hinduska

Starsze zachodnie podręczniki zapisują ten wzór jako skalę hinduską, i tą właśnie nazwą przychodzi większość zmierzonego zapotrzebowania. Określenie jest zachodnią konwencją nam bliższą dziewiętnastemu i dwudziestemu wiekowi niż muzyce indyjskiej, i wymaga ostrożności.

Klasyczna muzyka Indii nie układa się w siedmiodźwiękowe skale, jak nazwa sugeruje. Jej ragi określa zbiór dźwięków w górę i w dół, charakterystyczne zwroty, ornamentyka i pora dnia — rama, której pojedyncza skala zachodnia nie odda. Zawartość miksolidyjskiej ♭6 pokrywa się z zawartością niektórych rag, ale to nie pokrycie czyni ragę ragą.

Praktyczny wniosek: nazwę warto rozpoznawać, bo używają jej katalogi i wyszukiwarki, i nie należy brać jej za opis muzyki indyjskiej. Dodatkowo po polsku hasło „skala hinduska” wraca głównie z restauracjami i nazwiskami — do wpisania pewniejsza jest pełna nazwa trybu.

Gdzie się jej używa

Najwyraźniej skala pracuje nad dominantą prowadzącą do tonacji molowej, zagraną z obniżoną tercdecymą. Nad E7♭13 rozwiązującym się do a-moll daje wszystkie dźwięki, których akord żąda, i żadnej alteracji ponadto. To najłagodniejszy sposób pochylenia dominanty w stronę molu.

Pojawia się w jazzie modalnym, gdy dominanta stoi kilka taktów i potrzebuje barwy innej niż oczywista, a także w rocku i muzyce filmowej wszędzie tam, gdzie durowo brzmiący akord się przyciemnia bez wychodzenia z tonacji. Gitarzyści trafiają na to brzmienie często przypadkiem, grając pomysły z pentatoniki molowej nad dominantą i dokładając tercję wielką.

Zmierzone zapotrzebowanie jest skromne i dociera do skali głównie przez nazwę zastępczą, a nie przez jej miejsce w rodzinie gamy melodycznej. To uczciwa rama: użyteczne brzmienie, mała publiczność i myląca etykieta naklejona z wierzchu.

Częste pytania