Hirajoshi

Dwa półtony i dwa skoki

Odległości w półtonach wynoszą dwa, jeden, cztery, jeden, cztery. Żadna pentatonika zachodnia nie ma takiego rysunku: dwa półtony czynią gamę napiętą, dwa skoki po cztery półtony czynią ją rozstrzeloną, a przemienność ciasnoty i luki jest tym, co ucho rozpoznaje natychmiast.

Tercja mała jest obecna, więc Hirajoshi ma wyraźny charakter molowy, w przeciwieństwie do In-Sen i Iwato. Nad akordem molowym pięć dźwięków układa się wprost, a seksta mała wchodzi jako barwa charakterystyczna.

Strój koto, nie system stopni

Hirajoshi jest przede wszystkim nazwą stroju koto, japońskiego instrumentu o trzynastu strunach, a hasłem katalogu gam stała się dopiero potem. Dźwięki opisują ustawienie podstawków instrumentu, a muzyka na nich budowana nie myśli w stopniach ani akordach.

Warto o tym pamiętać, improwizując tą gamą nad harmonią funkcyjną: wynikiem jest zapożyczenie barwy, a nie wykonanie repertuaru japońskiego. Techniki ozdobne koto, które stanowią sporą część stylu, w zbiorze dźwięków nie są zawarte.

Na gitarze i fortepianie

Gitarzyści docierają do Hirajoshi zwykle przez stroje otwarte albo układy dwóch dźwięków na strunę, a skoki o tercję wielką czynią gamę wygodną w tappingu i w szerokich arpeggiach. Dobrym wejściem jest zagranie jej od kształtu pentatoniki molowej z przesunięciem dwóch dźwięków.

Na fortepianie mieści się dobrze w równoległym ruchu kwart i kwint, a dwa dźwięki odległe o półton robią wrażenie grane razem, nie po kolei. Utrzymanie prymy w basie pomaga uniknąć wrażenia, że gama jest tylko garścią egzotycznych dźwięków.

Sąsiadki i pomyłki

Skala Iwato jest drugą rotacją Hirajoshi: te same pięć dźwięków zaczętych od innego miejsca. Obie strony istnieją osobno, bo repertuar i sposób użycia są inne, ale materiał pozostaje identyczny.

Kumoi myli się najczęściej: ma tę samą sekundę i tercję małą, a różni się na górze, sekstą wielką zamiast małej. Jeden dźwięk, a charakter przechodzi z posępnego w łagodny.

Częste pytania