Pentatonika durowa

Co zostało usunięte i dlaczego

Gama C-dur ma dwa półtony: między e a f oraz między h a c. Po usunięciu f i h oba znikają naraz, a pozostałe pięć dźwięków dzielą całe tony i tercje małe. Żadna para nie leży w odległości półtonu i stąd bierze się wrażenie, że pentatonika durowa nigdy nie myli.

Ceną tego bezpieczeństwa jest brak kierunku. Dźwięki f i h mówią, dokąd muzyka zmierza — razem tworzą tryton, który ciągnie dominantę do toniki. Bez nich gama nie napiera w żadną stronę, co czyni ją znakomitą do improwizacji i ubogą do budowania kadencji.

Pentatonika durowa a pentatonika molowa

Obie gamy mają dokładnie te same pięć dźwięków, rozpoczęte w innym miejscu. Zestaw c, d, e, g, a odczytany od a daje a, c, d, e, g, czyli pentatonikę molową a-moll. Na gryfie jest to ten sam kształt, a zmienia się wyłącznie to, który dźwięk trzyma bas pod spodem.

Świadomość tego jest warta więcej niż wykucie dwóch układów. Nad akordem C-dur graj ten kształt, myśląc o c; nad a-moll graj ten sam kształt, myśląc o a. Różnica dotyczy celu fraz i tego, który dźwięk brzmi jak spoczynek, a nie materiału.

Pentatonika na gitarze

Pięć pozycji pokrywa cały gryf, po jednej na każdy dźwięk gamy, i w każdej wypadają dwa dźwięki na strunę. Najczęściej używana zaczyna się od palca wskazującego na prymie szóstej struny, bo z tego miejsca wychodzą zarówno układ durowy, jak i równoległy molowy bez zmiany pozycji.

Typowy błąd to utknięcie w jednej pozycji i granie jej w górę i w dół. Więcej daje wybranie dwóch dźwięków docelowych — na przykład tercji i seksty — i docieranie do nich różnymi drogami. Dźwięków jest tylko pięć, więc o różnicy między solówkami decyduje rytm i prowadzenie, nie gama.

Gdzie się pojawia

Praktycznie każda odmiana zachodniej muzyki popularnej gdzieś dotyka tej gamy: melodie rocka, country, gospel i spora część piosenek dziecięcych mieszczą się w niej bez reszty. Poza Zachodem gamy pięciodźwiękowe o tej samej budowie występują w tradycjach, które nie miały ze sobą kontaktu.

Najszerzej przyjęte wyjaśnienie jest akustyczne: te pięć dźwięków to pierwsze, które pojawiają się przy układaniu czystych kwint od jednego dźwięku. Nie chodzi o wpływ jednej kultury na drugą, tylko o to, że ten sam punkt wyjścia prowadzi w to samo miejsce.

Częste pytania