In-Sen

Półton tuż nad prymą

Niemal każda pentatonika znana na Zachodzie unika półtonów, a In-Sen robi odwrotnie już przy pierwszej odległości: z prymy do sekundy małej jest półton, a z sekundy małej do kwarty aż trzy całe tony. Ta nierówna para stanowi podpis gamy.

Wynikiem jest brzmienie napięte i jednocześnie rozstrzelone, niepodobne do żadnej pięciodźwiękowej gamy zachodniej muzyki popularnej. Sekunda mała działa tu jako dźwięk podpierający prymę, a nie jako przejście.

Para in i yo

Teoria japońska porządkuje gamy w dwa typy: in, z półtonami, wiązany z charakterem ciemnym, oraz yo, bez półtonów, wiązany z jasnym. In-Sen należy do pierwszej grupy, obok Hirajoshi i Iwato, a sama nazwa nosi tę klasyfikację.

Czytanie gam japońskich przez tę parę wyjaśnia rodzinę lepiej niż przekładanie ich na stopnie zachodnie. Nie powstały jako rotacje gamy durowej, a dopasowanie do harmonii funkcyjnej jest przybliżeniem katalogowym, nie źródłem.

Jak się jej używa

Fragmenty bez określonej harmonii, z burdonem wybrzmiewającym pod spodem, są naturalnym terenem dla In-Sen: sekunda mała musi zabrzmieć przeciw prymie, żeby miała sens, a szybki ciąg akordów rozbija efekt. W muzyce filmowej i growej takie zastosowanie jest częste.

Na gitarze najprostszą drogą jest strój z burdonem na c i gama grana na strunach wysokich. Na fortepianie wystarczy zagrać prymę lewą ręką i zostawić ją wybrzmiewającą, podczas gdy prawa przebiega pozostałe cztery dźwięki — charakter gamy ujawnia się w kilka sekund.

Sąsiadki i pomyłki

Skala Iwato jest najbliższą krewną i obie łatwo pomylić: tam również występuje sekunda mała, ale kwinta czysta ustępuje zmniejszonej. In-Sen kwintę czystą zachowuje i dlatego brzmi napięcie bez brzmienia niestabilnego.

Hirajoshi, trzecia z grupy in, ma tercję małą i rozpoznaje się ją znacznie łatwiej. Zachodnia pentatonika molowa dzieli z In-Sen kwartę, kwintę i septymę małą, lecz różni się w miejscu najważniejszym: zamiast sekundy małej ma tercję małą.

Częste pytania